Z ks. prałatem Stanisławem Szczepańcem rozmawia Małgorzata Pabis.

Wiele lat czekaliśmy na beatyfikację Pauliny Jaricot. Jak Ksiądz myśli, dlaczego teraz do niej dochodzi?

Święty Paweł pisze o przyjściu Chrystusa takie słowa: „Gdy nadeszła pełnia czasu, zesłał Bóg Syna swego, zrodzonego z niewiasty, zrodzonego pod Prawem” (Ga 4,4). Wszystko, co się dzieje w Kościele w ciągu wieków, jest naznaczone tą Bożą mądrością. Wszystko ma swój czas i swoje znaczenie w konkretnej epoce historii. Tylko Bóg ostatecznie wie, dlaczego coś dzieje się w tym czy innym pokoleniu. Dla nas jest to zawsze dar.

W piątą niedzielę Wielkanocy czytaliśmy fragment Apokalipsy św. Jana, w którym Apostoł opisuje wizję zstępowania z nieba Jeruzalem: „I Miasto Święte – Jeruzalem Nowe ujrzałem zstępujące z nieba od Boga, przystrojone jak oblubienica zdobna w klejnoty dla swego męża” (Ap 21,2). W tym dniu, 15 maja, Ojciec Święty Franciszek dokonał kanonizacji 10 osób. Poprzez kanonizację zostali oni przez Boga jakby na nowo „posłani” na ziemię, dani Kościołowi. Są przyozdobieni świętością Boga i przychodzą „od Boga”. Bóg potwierdził skuteczność ich wstawiennictwa, dokonując za ich przyczyną cudu. To samo dotyczy bł. Pauliny Jaricot.

Paulina Jaricot mówiła o sobie, że jest „zapałką wzniecającą ogień”…

Odnoszę te słowa najpierw do słów Jezusa: „Przyszedłem rzucić ogień na ziemię i jakże bardzo pragnę, żeby on już zapłonął” (Łk 12,49). Pan Jezus, dając nam udział w swoim życiu, w swojej modlitwie i swoim krzyżu, daje również udział w pragnieniu, aby „rzucić ogień na ziemię”. Jeśli ktoś takie pragnienie nosi w sercu i jest ono połączone gotowością pełnienia woli Bożej aż do końca, to takie pragnienie może mieć tylko jedno źródło – natchnienie Ducha Świętego. Tylko ten Niebieski Ogień może budzić takie pragnienia i tylko On może sprawić, że wybrane przez Niego osoby otrzymują misję „bycia kimś, kto zapala”, a więc podejmowania takiej działalności, która wychodzi poza grono najbliższych i poza ramy czasowe, w których żyli.

Paulina Jaricot (1799-1862) urodziła się we francuskiej rodzinie bogatego przemysłowca. Wychowana w duchu pobożności, w wieku 17 lat zapragnęła służyć Bogu i złożyła prywatny ślub czystości. Założyła Stowarzyszenie Wynagrodzicielek
Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz Żywy Różaniec. 27 maja 2020 r. Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych ogłosiła z upoważnienia Ojca Świętego dekret o cudzie za wstawiennictwem Pauliny. Doznała go 3,5-letnia Mayline – córka Emmanuela i Nathalie, która pod wpływem zadławienia doświadczyła śmierci mózgowej. Cud wydarzył się w 2012 r., kiedy Papieskie Dzieła Misyjne i Żywy Różaniec obchodziły 150. rocznicę śmierci Pauliny Jaricot.

Myśl ta jest bardzo bliska również przez misję św. Faustyny, której serce płonęło pragnieniem niesienia orędzia o miłosierdziu na cały świat. W jej Dzienniczku jest wiele wezwań i modlitw w tej intencji: „Prosiłam Jezusa, aby raczył zapalić ogień swojej miłości we wszystkich duszach oziębłych. Pod tymi promieniami rozgrzeje się serce, chociażby było zimne jak bryła lodu, chociażby było twarde jak skała, skruszy się na proch” (Dz 370). Gdy modliła się za Polskę, usłyszała słowa: „Polskę szczególnie umiłowałem, a jeżeli posłuszna będzie woli mojej, wywyższę ją w potędze i świętości. Z niej wyjdzie iskra, która przygotuje świat na ostateczne przyjście moje” (Dz 1732).

Paulina Jaricot żyła w XIX wieku – wtedy nie było takich środków komunikacji jak dziś. Ona jednak potrafiła zjednoczyć wokół siebie, idei, które podjęła, tysiące, a nawet miliony ludzi. Jak tego dokonała?

Nie da się tego wytłumaczyć samymi zdolnościami organizacyjnymi Pauliny czy jej talentem pisarskim, choć jedno i drugie posiadała w stopniu wybitnym. Na początku jej drogi nie ma gromadzenia ludzi, tylko osobiste nawrócenie. Przeżyła je w wieku 17 lat. Wcześniej, w pierwszych latach młodości, dała się uwieść łatwemu życiu. Pochodziła z bogatej rodziny, więc stać ją było na piękne suknie i drogą biżuterię. Lubiła zabawy, chciała zawsze błyszczeć i zwracać na siebie uwagę. Później napisze o sobie: „Od urodzenia miałam bujną wyobraźnię, powierzchowne usposobienie, charakter gwałtowny i leniwy, który powodował, że całkowicie oddawałam się różnym sprawom, a jako iż brakowało mi umiejętności racjonalnego myślenia i szukania kompromisów, kierowałam się impulsami. Dlatego tym bardziej potrzebowałam Boskiej opieki, aby nie zbłądzić i nie stracić wiary”.

Zmiana nastąpiła w 1816 r. Głęboko poruszyły ją wielkopostne kazania ks. Jana Würtza, a szczególnie słowa o „zawinionej próżności”. Kaznodzieja w indywidualnej rozmowie, o którą Paulina prosiła, wyjaśnił jej, że taka próżność „polega na byciu całkowicie pochłoniętym miłością do tego, co więzi serce, podczas gdy Bóg zaprasza do kierowania się ku górze”. Paulina poprosiła o spowiedź i rozpoczęła nowy etap życia.

Zmiana była radykalna. Inny porządek dnia, inne priorytety, inne pragnienia, inne środowisko życia. Spędzała wiele czasu na adoracji Najświętszego Sakramentu, służyła chorym i potrzebującym, coraz więcej od siebie wymagała. Wtedy zaczęły się gromadzić wokół niej dziewczyny, które miały podobne pragnienia. Powstała pierwsza wspólnota, bardzo rozmodlona. Wraz z nimi zaczęła nowe dzieło, które zostało określone jako Papieskie Dzieło Misyjne (1822 r.), a kilka lat później jeszcze jedno wielkie dzieło, mianowicie Żywy Różaniec (1826 r.). Gdy dzieło zaczęło się rozwijać, objawił się również jej talent organizacyjny. Nie brakło ludzi, którzy chcieli w tym uczestniczyć, a ona umiała ich gromadzić na modlitwie i angażować w służbę temu dziełu. Jeszcze za jej życia we Francji było ponad 2 miliony członków Żywego Różańca.

Które z dzieł stworzonych przez nową błogosławioną zachwyca Księdza najbardziej?

Mój zachwyt i zdumienie dotyczy przede wszystkim radykalizmu jej nawrócenia. Dotyczy to szczególnie dwóch obszarów jej życia: służby chorym i modlitwy.

W biografii jej poświęconej czytamy: „Pierwszą posługę, jaką na nowej drodze wybiera Paulina, jest wolontariat w służbie ludziom nieuleczalnie chorym. Z niezwykłą delikatnością oddaje się pielęgnowaniu starej kobiety, o odpychającym wyglądzie z racji licznych wrzodów. Gdzie są wcześniejsze grymasy rozkapryszonej elegantki? Co więcej, im posługa, jakiej się od niej oczekuje, jest bardziej odpychająca, tym większą radość odczuwa, oddając się całkowicie Bogu. (…)Paulina postępuje według nowej wizji swego życia. Ona, która swoim wytwornym wyglądem dostarczała tematu do niedzielnych plotek, teraz zjawia się w tym samym kościele św. Nicetiusza w ubraniu właściwym dla biedoty. (…) Nie ociąga się zatem ze złożeniem u stóp krzyża w swoim pokoju wszystkich swoich bransoletek, naszyjników i pozostałej biżuterii ze stanowczym postanowieniem niespędzania przed lustrem nawet już minuty dłużej. Po kilku dniach decyduje się sprzedać wszystkie te swoje skarby, żeby uzyskane pieniądze rozdać biednym (Biografia,s. 77-78).

Zmiana była rzeczywiście radykalna i bynajmniej nie chwilowa. Jej „nie przeszło” po kilku miesiącach czy latach. Przeciwnie, zakres posługi chorym oraz pomocy potrzebującym nieustannie się poszerzał. Zdecydowała się zainwestować cały swój majątek, aby stworzyć lepsze warunki pracy i wynagrodzenia robotnikom. Ryzyko było wielkie, ale ona w to weszła. Wprawdzie oszukana przez nieuczciwych współpracowników nie osiągnęła upragnionego celu i umierała w ubóstwie, jednak przez swoją odwagę dała inspirację i siły innym, którzy szukali sposobów poprawienia życia pracowników i ich rodzin.

Drugie moje zdumienie i wdzięczność wobec Pauliny dotyczy jej gorliwości w modlitwie. W Niedzielę Palmową 1917 r., rok po swoim nawróceniu, modląc się, usłyszała w sercu słowa: „Czy chcesz cierpieć i umrzeć ze Mną?”. Odpowiedziała jeszcze gorliwszą modlitwą. Założyła też wspólnotę  „Wynagrodzicielek Sercu Jezusa”. Pragnienie wynagradzania Jezusowi za grzechy ludzi było tak wielkie, że członkinie tej wspólnoty podejmowały codziennie godzinę adoracji i przeżywały drogę krzyżową, a co tydzień spotykały się, by pogłębiać swoją formację. A przecież były to kobiety, które podejmowały w ciągu dnia ciężką pracę. Ileż musiało być w nich głębszej motywacji i miłości do Jezusa?

Wzór  radykalizmu Paulina miała także w domu rodzinnym. Jej ojciec wstawał o czwartej rano, aby przed rozpoczęciem pracy pójść na Mszę Świętą. Taka postawa musiała zostawić ślad w jej wrażliwym sercu.

Żywy Różaniec – dzieło, które powstało i  trwa. Dołączają do niego wciąż nowi ludzie. Dlaczego?

Żywy Różaniec ma trzy cechy charakterystyczne i każda z nich może być motywacją do tego, aby do niego się włączyć i w nim trwać. Pierwsza cecha to osobista i w miarę krótka modlitwa. Jej codzienność, a równocześnie dowolność co do miejsca i czasu jej odmówienia, są w tym przypadku czymś korzystnym.

Druga cecha róż różańcowych to ich wymiar wspólnotowy. Jest to przede wszystkim wspólnota duchowa. Spotkania członków róż odbywają się raz w miesiącu i są związane ze zmianą tajemnic różańca. Jest to równocześnie okazja do wspólnej modlitwy, refleksji nad słowem Bożym i zwyczajnego spotkania ludzi, którzy się znają.

Trzeci wymiar życia tej wspólnoty to apostolstwo. Jest ono realizowane przede wszystkim przez modlitwę, z wyróżnieniem intencji, które poleca Kościołowi papież, ale także przez wielorakie zaangażowanie w życiu parafii. W tym apostolstwie Paulina Jaricot szczególnie mocno akcentowała sprawę misji. Wraz z modlitwą za misje składana jest na ten cel również ofiara.

Jan Maria Vianney, słynny  proboszcz z  Ars, powiedział niegdyś: „Ach! moi bracia, znam osobę, która  umie przyjąć krzyże, bardzo ciężkie krzyże i niesie je z wielką miłością. To panna Jaricot”. Co wówczas miał na myśli?

Myślę, że odpowiedź na to pytanie łatwo znaleźć w słowach Pauliny: „O krzyżu! Z którego wytrysnęły wszystkie dobra duchowe, tylko w tobie mogą mieć źródło wszelkie dzieła ukierunkowane na zbawienie duszy. Ty jesteś główną monetą którą Boski Architekt posługuje się przy budowie dzieł swojej chwały; ty jesteś formą, która służy do odróżnienia złota prawdziwej miłości od fałszywego metalu ludzkich knowań. A jeżeli zgroza scen z Kalwarii przeraża nas; kiedy przewidujemy, że niegodziwcy przywłaszczą sobie Twoje dzieła, wiara mówi nam, że jeśli złorzeczenia pochodzące z ziemi dosięgną Tego, który wisi na drzewie, niejako dla wynagrodzenia obfite błogosławieństwa spływają z nieba na dzieła, które zakładane są u stóp krzyża. (…) Ach! Panie, pozwól zatem, żebym powiedziała w moim zagubieniu: «Pokładam nadzieję w Panu, a jeżeli On też mnie uśmierci, ja nadal będę w Nim pokładać nadzieję». Pozwól mi wierzyć, że nie wszystko jest stracone, nawet jeżeli nie dysponuję już środkami ludzkim i, jeżeli niebezpieczeństwa usilnie mnie szturmują i jeżeli ze wszystkich stron słyszę napomnienia. Panie, jeśli Ty jesteś ze mną, niczego nie straciłam, gdyż Ty sam możesz sprawić, że te kamienie staną się synami Abrahama. Czasami zło krzyczy głośniej od mojej wiary i obawiam się widoku nieprzyjaciół, którzy mnie prześladują, przyjaciół, którzy ganią moją nadzieję, krewnych i sąsiadów, którzy odwracają ode mnie swoją troskliwość w obawie, że mogłabym zwrócić się do nich z prośbą o pomoc lub pocieszenie, mimo to wiara zawsze przychodzi mi z pomocą właśnie wtedy, kiedy wszystko wydaje się stracone” (Biografia, s. 341).

Co nowa błogosławiona powiedziała by nam – ludziom XXI w.?

Przede wszystkim to, co mówią wszyscy święci, że najpiękniejszą drogą życia człowieka na ziemi jest miłować Boga ze wszystkich sił i miłować ludzi tak jak Chrystus ich umiłował. Pokazują, jak oni realizowali te przykazania w świecie, w którym ich Bóg postawił. My mamy je realizować dziś.

Nowa błogosławiona pokazuje potrzebę nawrócenia i bardziej radykalnego pójścia za Chrystusem, ukazuje znaczenie zaangażowania misyjnego, pomaga głębiej przeżywać modlitwę różańcową i uczy wielkiej wrażliwości na potrzeby ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji.

Dziękuję za rozmowę.

Litania do bł. Pauliny Jaricot

Kyrie eleison. Christe, eleison. Kyrie eleison.
Chryste, usłysz nas. Chryste, wysłuchaj nas.
Ojcze z nieba, Boże – zmiłuj się nad nami.
Synu, Odkupicielu świata, Boże
Duchu Święty, Boże
Święta Trójco, Jedyny Boże
Święta Maryjo, Matko Boża – módl się za nami.
Królowo Różańca Świętego
Królowo Apostołów
Błogosławiona Paulino
Pokorna służebnico Pańska
Posłuszna natchnieniom Ducha Świętego
Oddana Najświętszemu Sercu Jezusa
Adorująca Pana obecnego w Najświętszym
Sakramencie
Wybierająca Jezusa na jedynego Oblubieńca
Wynagradzająca Bogu za grzechy swoje i innych
Ufająca Maryi we wszystkich sprawach
Zatroskana o ludzi nieznających Chrystusa
Wspierająca misjonarzy
Zakładająca Dzieło Rozkrzewiania Wiary
Inspirująca troskę o misje
Miłująca modlitwę różańcową
Zakładająca wspólnotę Żywego Różańca
Pragnąca uczynić różaniec modlitwą wszystkich
Prowadząca innych na głębię życia modlitewnego
Pokornie służąca chorym
Wrażliwa na potrzeby braci i sióstr
Poświęcająca swoje dobra dla wspierania innych
Znosząca cierpliwie choroby i codzienne dolegliwości
Uzdrowiona przez wstawiennictwo św. Filomeny
Naśladująca Chrystusa w dźwiganiu krzyża
Umierająca w ogołoceniu i samotności
Oddana Bogu w życiu i w śmierci
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata
– przepuść nam, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata
– wysłuchaj nas, Panie.
Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata
– zmiłuj się nad nami.

P. Módl się za nami, błogosławiona Paulino.
W. Abyśmy stali się godnymi obietnic Chrystusowych.

Módlmy się: Wszechmogący i miłosierny Boże, Ty w błogosławionej Paulinie dałeś nam wzór modlitwy, troski o misje i cierpliwego niesienia krzyża. Spraw, przez jej wstawiennictwo, abyśmy zawierzając Maryi, Królowej Różańca Świętego, odważnie dążyli do świętości i nieśli światu orędzie Ewangelii. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.